Czy potrafimy być wolni?

11.11.2026

„Jesteśmy niepodlegli, ale czy potrafimy być wolni? Prawdziwa wolność nie jest jedynie przywilejem, ale również zadaniem. Wymaga odpowiedzialności, troski o drugiego człowieka i moralnego ładu, którego źródłem jest Bóg” – mówił bp Krzysztof Włodarczyk podczas Mszy św. sprawowanej 11 listopada w bydgoskiej katedrze. Modlitwa była okazją do dziękczynienia za odzyskaną przez Polskę niepodległość oraz uczczenia św. Marcina z Tours, współpatrona świątyni i patrona Bydgoszczy.

W murach katedry zgromadzili się przedstawiciele władz różnych szczebli, służb mundurowych, poczty sztandarowe, mieszkańcy miasta, a także liczne grono dzieci i młodzieży reprezentujących bydgoskie szkoły i organizacje. Wspólna modlitwa stała się wyrazem pamięci o tych, którzy walczyli o wolność ojczyzny, oraz okazją do refleksji nad współczesnym rozumieniem patriotyzmu.

W homilii ordynariusz diecezji bydgoskiej podkreślił, że 11 listopada myśli Polaków biegną ku ojczyźnie, która jest wspólnym domem kolejnych pokoleń. Zwrócił uwagę, że dla starszych jest ona przestrzenią osobistych doświadczeń historycznych, dla nieco młodszych przypomnieniem powojennego zniewolenia i życia w rzeczywistości zdominowanej przez obcą ideologię, natomiast najmłodsi poznają jej dzieje przede wszystkim poprzez przekazy medialne i opowieści dorosłych. – Wszystkich nas jednak, tak ufam, łączy troska o ten wspólny dom, którym jest ojczyzna. Nie powinniśmy wstydzić się Polski ani ograniczać się do narzekania na rzeczywistość. Ojczyzna potrzebuje naszej odpowiedzialności, zaangażowania i gotowości do wspólnego budowania jej przyszłości – zaznaczył biskup.

Przywołując nauczanie św. Jana Pawła II, hierarcha przypomniał o ogromnej cenie, jaką naród polski zapłacił za odzyskanie niepodległości. Papież wielokrotnie wskazywał na doświadczenie rozbiorów, walki o suwerenność, zagrożenie bolszewickie w 1920 roku, dramat II wojny światowej oraz konsekwencje powojennego podziału Europy. Jak zauważył bp Włodarczyk, te historyczne doświadczenia powinny pozostawać źródłem siły i mądrości dla współczesnych Polaków.

Biskup zwrócił uwagę, że odzyskanie suwerenności i przemiany polityczne 1989 roku nie kończą odpowiedzialności za wolność. Jan Paweł II przypominał, że wolność potrzebuje fundamentu moralnego, a jej prawdziwe rozumienie wyrasta z relacji z Bogiem. – Chrześcijanin nie lęka się wolności i przed nią nie ucieka. Podejmuje ją w sposób twórczy i odpowiedzialny, jako zadanie swojego życia. Wolność jest nam nie tylko przez Boga dana, ale także zadana. Jest naszym powołaniem – mówił ordynariusz.

W tym kontekście postawił pytanie o współczesny patriotyzm i odpowiedzialność za wspólnotę narodową. Podkreślił, że miłość ojczyzny zaczyna się od pamięci o tych, którzy przez pokolenia pracowali, poświęcali się, tworzyli kulturę i budowali narodowe dziedzictwo. Szczególne miejsce zajmują wśród nich ci, którzy oddali życie za wolną Polskę. – Miłość ojczyzny to najpierw pamięć o tych wszystkich, którym tak wiele zawdzięczamy. Dzisiaj w sposób szczególny pragniemy wyrazić wdzięczność tym, którzy nie tylko żyli i pracowali dla swojej ojczyzny, ale nade wszystko oddali za nią to, co mieli najcenniejsze, czyli swoje życie. Powinniśmy pielęgnować pamięć o ich ofierze i przekazywać ją następnym pokoleniom – podkreślił.

Hierarcha zachęcał również do refleksji nad tym, jak patriotyzm realizuje się w codziennym życiu. Zaznaczył, że nie ogranicza się on do uroczystości państwowych, symboli narodowych czy wspominania historycznych wydarzeń. Wyraża się także w znajomości polskiej historii, literatury, malarstwa i kultury, a przede wszystkim w trosce o rodzinę, wychowanie młodego pokolenia oraz budowanie bezpiecznego społeczeństwa. – Każdy w swojej ojczyźnie ma prawo czuć się ważny, wolny i bezpieczny. Patriotyzm oznacza również odpowiedzialność za rodzinę, za jej prawidłowy i harmonijny rozwój. Troska o dobre przygotowanie do założenia trwałej rodziny oraz mądre wychowanie dzieci jest także troską o przyszłość ojczyzny – wskazał bp Włodarczyk.

Zwrócił uwagę na zagrożenia wynikające z kryzysu rodziny, jej nietrwałości, rozbicia oraz ubóstwa materialnego i duchowego. Podkreślił, że prawdziwe bezpieczeństwo powinno towarzyszyć człowiekowi na każdym etapie życia – od poczęcia aż do naturalnej śmierci.

Na zakończenie tej części homilii biskup zachęcił do modlitwy o pomyślność Polski, rozwój duchowy i materialny jej obywateli oraz łaskawość Bożej Opatrzności dla regionu i lokalnej wspólnoty. Prosił także o życie wieczne dla tych, którzy oddali swoje życie za ojczyznę, aby Polska była bogata w ludzi, dla których wartości Bóg, Honor i Ojczyzna pozostają najważniejsze.

Drugim ważnym wątkiem homilii było wspomnienie św. Marcina z Tours, którego Kościół wspomina 11 listopada. Biskup przypomniał, że święty żyjący w IV wieku na terenie dzisiejszej Francji przeszedł drogę do świętości poprzez doświadczenie służby wojskowej. Mimo pełnienia żołnierskich obowiązków nie utracił wrażliwości na drugiego człowieka.

Przywołał znaną scenę spotkania Marcina z ubogim, drżącym z zimna żebrakiem, któremu przyszły święty oddał połowę swojego płaszcza. Ten gest stał się symbolem chrześcijańskiej miłości bliźniego i umiejętności dostrzegania potrzebujących. – Najważniejsze jest to, że będąc żołnierzem w cesarstwie rzymskim, św. Marcin nie przestał być człowiekiem. Potrafił dostrzec bliźniego w trzęsącym się z zimna żebraku i oddać mu to, co mógł. Jezus pochwali każdego, kto w drugim człowieku zobaczy bliźniego. A dziś wydaje się, że o to coraz trudniej, ponieważ wiele jest egoizmu i patrzenia tylko na czubek własnego nosa – zauważył biskup.

Wskazał, że przykład św. Marcina przypomina o potrzebie służby, która może przybierać różne formy – od codziennej pomocy drugiemu człowiekowi po odpowiedzialną służbę ojczyźnie. Przywołał również słowa przypisywane świętemu w chwili jego śmierci: – Panie, jeśli jeszcze potrzebny jestem Twemu ludowi, nie wzbraniam się pracą.

Ordynariusz przypomniał także szczególne związki św. Marcina z Bydgoszczą. Święty jest współpatronem bydgoskiej katedry oraz patronem miasta. Tytuł patrona Bydgoszczy został oficjalnie potwierdzony przez kard. Edmunda Dalbora, prymasa Polski, w związku z dekretem z 1924 roku, na mocy którego erygowano pięć parafii wyodrębnionych z parafii farnej. Była to odpowiedź na rozwój miasta i rosnące potrzeby duszpasterskie jego mieszkańców. – Święty Marcin jest dla nas wzorem tego, jak dzielić się dobrem, budować jedność i żyć wolnością, która ma swoje źródło w Bogu. Jego przykład pozostaje aktualny zarówno w wymiarze osobistym, jak i społecznym. Możemy cieszyć się jego wstawiennictwem i uczyć się od niego wrażliwości na drugiego człowieka – podkreślił bp Włodarczyk.

Na zakończenie zachęcił mieszkańców Bydgoszczy, diecezjan, gości i wszystkich miłośników miasta do naśladowania patrona, aby przez dobre życie służyć ziemskiej ojczyźnie i jednocześnie podążać ku ojczyźnie niebieskiej.